Tel: 0547 - 26 16 65

Troonrede van de Industrie

Troonrede van de Industrie

22 september, 2021

Categorie: ' Strategie '

Het is weer de week van Prinsjesdag en de Algemene Beschouwingen. Dit is ook een goed moment om weer eens de stand van zaken in de Nederlandse industrie op een rijtje te zetten, in een alternatieve Troonrede van de Industrie!

 

Herstel uit de coronacrisis

De Nederlandse industrie heeft zich inmiddels ruimschoots hersteld van de coronacrisis (1, 2). Volgens het CBS lag de seizoens-gecorrigeerde dagproductie in het tweede kwartaal hoger dan ooit tevoren, zo’n 3 procent boven het vorige recordcijfer van het eerste kwartaal van 2018.

In juli was de gemiddelde dagproductie van de Nederlandse industrie zelfs ruim 14% dan in juli 2020. Ten opzichte van juli 2019 bedroeg de groei ruim 9 procent. Daarmee is het door de coronacrisis in juli 2020 geleden productieverlies ruimschoots goedgemaakt

Ruim drie kwart van alle bedrijfsklassen in de industrie produceerde in juli meer dan in dezelfde maand een jaar eerder. Van de grotere branches realiseerde de machine-industrie met 63,8 procent verreweg de hoogste groei. Alleen in de transportmiddelenindustrie kromp de productie, omdat vanwege een chiptekort bij een aantal fabrieken in juli de productie tijdelijk werd stilgelegd.

 

Vooral de machine-industrie groeit dus erg sterk. Sinds begin dit jaar ligt de productie hoger dan voor de coronacrisis, en voor 2021 verwacht ABN AMRO een productiegroei in de sector van maar liefst 30 procent, na een krimp van slechts 2,5 procent in 2020.

De gehele industrie groeit dit jaar naar verwachting met 12 procent ten opzichte van het slechte jaar 2020. De groei zet door, maar vlakt wel af. Voor het volgend jaar verwacht ABN AMRO een jaargroei van 3 procent.

 

Vooruitzichten voor de korte termijn

In deze Troonrede voor de Industrie blikken we ook vooruit in de nabije toekomst.

Voor augustus 2021 meldde het CBS (3, 4, 5) desondanks een verslechterde stemming onder ondernemers in de industrie met een daling van het producentenvertrouwen naar 9,6. In juli lag dit nog met 12,3 op het hoogste niveau ooit. Het producentenvertrouwen ligt echter nog wel ruim boven het langjarig gemiddelde van de afgelopen twintig jaar.

De ondernemers in de industrie waren in augustus veel minder positief over de toekomstige bedrijvigheid dan een maand eerder. Ook het oordeel over de voorraden verslechterde. Het oordeel over de orderpositie verbeterde daarentegen iets en was in augustus 2021 positiever dan ooit tevoren; wel zijn deze drie belangrijkste  deelindicatoren nog steeds positief.

In bijna alle branches waren de ondernemers in augustus minder optimistisch dan in juli. In de hout- en bouwmaterialenindustrie steeg het producentenvertrouwen nog wel. De ondernemers in de elektrotechnische en machine-industrie waren in augustus het meest positief.

 

 

Voor deze daling in het producentenvertrouwen zijn meerdere oorzaken aan te wijzen. Zo speelt de trage kabinetsformatie met bijbehorende onzekerheid over belangrijke politieke dossiers zoals de bouwcrisis en de klimaatcrisis een rol voor de meer op de binnenlandse markt georiënteerde sectoren.

Daarnaast is Duitsland is een belangrijke afzetmarkt voor de Nederlandse industrie. Ook het Duitse producentenvertrouwen is in augustus minder positief, doordat ondernemers minder optimistisch waren over zowel de verwachte bedrijvigheid als de huidige bedrijvigheid. De gemiddelde dagproductie van de Duitse industrie ligt, in tegenstelling tot de Nederlandse, nog steeds op een lager niveau dan voor de coronacrisis. Vooral de Duitse auto-industrie wordt geplaagd door een tekort aan chips en elektronica en is daarmee nog steeds ver verwijderd van volledig herstel. Dit heeft vanzelfsprekend grote impact op honderden Nederlandse toeleveranciers.

Ook de wereldwijde ontregeling van toeleverketens zorgt voor nieuwe problemen ten gevolge van het oplaaien van de deltavariant van het coronavirus in Azië,  waar door nieuwe lockdowns belangrijke Chinese exporthavens en fabrieken voor elektronica en chips gesloten werden. Hierdoor raken voorraden op en de verwachting is dat autofabrikanten over heel 2021 tientallen procenten minder auto’s zullen produceren.

Door deze lockdowns is ook de vraag naar kapitaalgoederen in Azië zelf gedaald en is er daar ook een lager vertrouwen in herstel.

Tot slot zijn er “intern” de nodige oorzaken voor een dalend producentenvertrouwen. Zo wordt de productie niet alleen gehinderd door tekorten aan componenten en grondstoffen, maar ook door de lange levertijden van nieuwe machines én de grote schaarste aan gekwalificeerd technisch personeel.

 

Strategische uitdagingen

Naast de actuele ontwikkelingen zijn er ook meer strategische uitdagingen voor de Nederlandse industrie. Al eerder dit jaar verscheen de MKB Barometer (6) met daarin weer de belangrijkste ontwikkelingen in de Nederlandse maakindustrie op een rijtje. Aan de nieuwste versie van dit tweejaarlijkse onderzoek, uitgevoerd in opdracht van softwarebedrijf Exact, deden 80 productiebedrijven in Nederland mee. Hier hebben we al eerder over geschreven; in deze Troonrede van de Industrie vatten we de belangrijkste resultaten nog eens samen:

Voor productiebedrijven in de maakindustrie zijn momenteel het verlagen van productiekosten (33%), het betreden van nieuwe markten (29%) en productinnovatie (28%) de drie belangrijkste uitdagingen.
Ook het werven van goed technisch personeel en het lokaal produceren (beide 26%) staan hoog op de strategische agenda.

Daarnaast is de maakindustrie druk met de ontwikkeling van nieuwe verdienmodellen. De belangrijkste hierbij is “servitization”, waarbij naast producten ook steeds meer aftersales diensten zoals onderhoud en reparaties worden aangeboden. Dit gebeurt inmiddels door zo’n 30% van alle Nederlandse productiebedrijven. Een aanverwante ontwikkeling is de toenemende vraag naar kleinere series en maatwerk in producten.

Onder toenemende druk van OEM- klanten en consumenten is duurzaamheid inmiddels bijna gemeengoed geworden bij productiebedrijven. Hierbij gaat de meeste aandacht naar het gebruik van eerlijke grondstoffen die het milieu minimaal belasten, en naar duurzame energiebronnen. Ook worden er eerste stappen gezet in circulariteit waarbij tot nu toe zo’n 3% van de bedrijven volledig circulair opereert.

 

Bronnen:

  1. CBS 10-9-’21: “Productie industrie groei met 14,1 procent in juli”
  2. metaalnieuws.nl 14-9-’21: “Machine-industrie groeit in duizelingwekkend tempo”
  3. CBS 30-8-’21: “Ondernemers industrie minder optimistisch”
  4. ABN AMRO 1-9-’21: “De vaart is er uit, maar de industrie groeit nog steeds”
  5. ABN AMRO Sectorprognoses 14-9-’21: “Groeipijnen en onzekerheid rondom klimaatbeleid kunnen groei maken of breken”
  6. MKB Barometer 2021 (Exact)